Medewerkers bekijken de groenten die in dozen in houten bakken staan opgesteld. Verschillende soorten tomaten, paprika’s, aubergines, komkommers, noem maar op. Deze groenten zijn opgekweekt uit zaden die Rijk Zwaan uit vruchten en groenten heeft gehaald. Dit gebeurt in het Seed Connect Centre, gebouwd naast de hoofdlocatie in De Lier. Het bedrijf richt zich op de ontwikkeling en productie van hoogwaardige groenterassen voor de professionele voedingstuinbouw onder glas en in de volle grond. In het nieuwe Seed Connect Centre worden zaden uit vruchten gehaald, het zaad schoongemaakt en voorbereid op de verkoop. Het nieuwe gebouw heeft ook een speciale ruimte waar bezoekers kunnen zien wat Rijk Zwaan doet.
Grondlegger van het bedrijf
De grondlegger en naamgever van het bedrijf, Rijkent Zwaan, stamde uit een familie van zaadtelers en zaadhandelaren uit Enkhuizen, dat eind negentiende eeuw opkwam als centrum voor zaadproductie. Zwaan opende in 1924 een winkel voor zaden aan het Zwaanshals in Rotterdam. Om zelf planten te selecteren en zo de zaadkwaliteit te kunnen controleren, bouwde hij in 1932 in Bergschenhoek eigen faciliteiten voor zaadteelt en veredeling. Na de Tweede Wereldoorlog ontwikkelde de glastuinbouw zich explosief. Het Westland, Rijk Zwaans belangrijkste afzetgebied, werd een belangrijke regio voor de teelt van glasgroenten. Het bedrijf groeide snel in de tweede helft van de twintigste eeuw. Het hoofdkantoor verhuisde in 1970 naar het Westlandse De Lier. In 1964 werd in Duitsland het eerste buitenlandse dochterbedrijf opgericht. Vanaf 1980 werd de internationale markt steeds belangrijker voor de onderneming en groeide het aantal vestigingen buiten Nederland tot meer dan dertig.
In 1986 besloot de familie Zwaan de aandelen van het bedrijf te verkopen aan BP Nutrition, omdat er geen opvolging in de familie was. BP Nutrition investeerde de eerste twee jaar in Rijk Zwaan. De multinational veranderde echter van strategische koers en zette de onderneming in 1989 te koop. Directie, medewerkers en zelfs klanten verzetten zich tegen verkoop aan partijen die het veredelingsbedrijf wilden ontmantelen of laten fuseren. Men wilde het bedrijf intact en zelfstandig houden. Met financiële hulp van medewerkers en land- en tuinbouwcoöperatie Cebeco-Handelsraad slaagde de directie erin het bedrijf te kopen van BP Nutrition.
Internationalisering, onderzoek en nieuwe technologie kenmerkten de gang van zaken in het bedrijf vanaf de negentiger jaren. In 1989 werd de onderneming medeaandeelhouder van biotechnologiebedrijf Keygene in Wageningen. In 2004 zette Rijk Zwaan een tweede onderzoeklocatie op in West-Brabant.
Samenwerking architect Rijk Zwaan
Het ontwerp van het Seed Connect Centre is van RoosRos Architecten uit Oud-Beijerland. De samenwerking tussen het architectenbureau en Rijk Zwaan bestaat al langer. RoosRos Architecten was namelijk ook verantwoordelijk voor het ontwerp van het hoofdkantoor van Rijk Zwaan, de uitbreiding van de locatie in Fijnaart en de bouw van het Seed Quality Center in De Lier. Architect-partner Simon Hanemaaijer vertelt: “Vanaf het prille begin hebben we zij aan zij met Rijk Zwaan gewerkt aan het ontwerp voor het Seed Connect Centre. Het was een complexe puzzel om alle functies optimaal op deze locatie te integreren. Uiteindelijk is het gelukt om niet alleen een functioneel gebouw te maken, maar ook een inspirerende werkomgeving die mensen bij elkaar brengt. Het ontmoetingscentrum is opgetild en op negen meter hoogte tussen de bedrijfshal en de kantoren geplaatst, met aan beide zijden een dakterras en uitzicht op het omliggende landschap.”
Verbinding speelt in dit project op meerdere niveaus een belangrijke rol, aldus de architect. “Verschillende functies en gebouwdelen – zoals het logistiek centrum, de extractiehal, kantoren en het centraal gelegen ontmoetingscentrum – zijn samengebracht in één samenhangend geheel. Belangrijk is de verbinding tussen de werkomgeving en de natuur. In het ontwerp is sterk gefocust op de relatie tussen binnen-buiten, vanuit het oogpunt van een gezonde werkomgeving. Zo zorgt een grote patio binnen bijvoorbeeld voor daglicht en beleving tot in het hart van de fabriek. Daarnaast is het een aangename buitenruimte voor medewerkers.”
Meters maken
Afbouwen is vaak meters maken. Volgens Sjaak Verheij, projectleider van Jaleco Totaal Projectafbouw uit Nieuw-Lekkerland, was dat bij dit project zeker het geval. “We hebben in het lange deel van het gebouw waar de kantoren zich bevinden wanden met een lengte van zo’n zestig meter gemaakt. Moet je voorstellen: zestig meter MS-wanden met dubbele beplating; een laag gips en een laag Eco Duragyp. En dat allemaal op topsnelheid. Het was overigens nog een logistiek dingetje toen de platen werden geleverd. Je moet dan heel wat platen kwijt voordat ze gemonteerd konden worden. We hebben de wanden overigens afgewerkt met voegband en -middel van Gyproc Loopd. De opdrachtgever wilde namelijk de mogelijkheid hebben om de indeling van de kantoren flexibel te houden bij verdere groei bijvoorbeeld. Door deze methode kunnen de wanden gemakkelijk worden gedemonteerd”, aldus de projectleider van Jaleco.
“Een listig projectje”, noemt Sjaak de afbouw van Rijk Zwaan. De projectleider van het afbouwbedrijf doelt hiermee op het monteren van de Rockfon Color-all Special plafondpanelen in een kleur op maat: ombergrijs (RAL 7022). “We hebben samen met de installateur de techniek goed voorbereid die boven het plafond moest komen. Je wil natuurlijk niet dat die panelen er nog een paar keer uitmoeten om erboven te komen. Dan loop je alleen maar kans op vlekken en zelfs beschadigingen. Dat is zeker bij deze kleur niet handig.”
Plafond als blikvanger
“Ik zeg dat niet vaak, maar het ontwerp van de architect is echt prachtig.” Sjaak doelt op de multifunctionele ontmoetingsruimte (MFO) in het centrale atrium. “De spanten zijn in een ruitvorm uitgevoerd en zichtbaar gebleven. In de vlakken van de ruit hebben wij de al genoemde Color-all Special panelen gemonteerd. Een echt blikvanger, ook door het contrast qua kleuren. De lichte houtkleur van de spanten, deze kleur komt ook terug in de trappen en akoestische wandbeplating – die wij overigens custom made hebben gemaakt – in combinatie met het donkergrijs van de plafondpanelen en het groen van de planten in de bakken en de mospanelen, die wij overigens niet hebben gemaakt. Het is echt een plaatje om te zien”, vertelt hij enthousiast.
Het kleurencontrast komt sterker terug in het auditorium, vervolgt de projectleider zijn verhaal. “De tribunes met zittingen die in verschillende kleuren rood zijn uitgevoerd, van licht tot echt donkerrood, met de prachtige, hoge akoestische wand in een lichte houtkleur en het donkergrijze plafond. De wand is zeven meter hoog, hierin is onze expertise echt tot uiting gekomen. Dat is echt maatwerk”, legt hij uit.
Het andere kleurgebruik is rustig gehouden, er is veel wit toegepast. Sjaak: “De overheersende kleur van de plafonds in de gangen en de kantoren is wit. Hier hebben we Rockfon Pallas wit in de afmetingen 60 x 60 en 60 x 120 gemonteerd. Het wit komt ook terug in de akoestische wandpanelen met microperforatie aan de ene buitenzijde van het kantorenblok, aan de andere kant zijn lichtgrijze akoestische panelen met microperforatie gemonteerd.”
Dome
Naast het monteren van de wanden, de wandpanelen en de plafonds heeft het afbouwbedrijf uit Nieuw-Lekkerland “heel wat getimmerd”, aldus Sjaak. “Bijvoorbeeld de houten ombouw van het grote beeldscherm in wat wij de Dome noemden. Je kunt deze ruimte – geheel zwart gekleurd, van de vloer tot en met het Rockfon Color-all plafond in de kleur Charcoal – met een gordijn afsluiten waardoor je de sfeer van een bioscoop creëert, vandaar onze benaming. En we hebben zo’n negenhonderd meter aan koven getimmerd, zowel van gips als van hout. In de kantoorbeuken hebben we gordijnkoven getimmerd, in de open ruimtes gipskoven met plantenbakken. Al met al is het voor ons een behoorlijk project geweest: 8.000 m² MS-wanden inclusief afwerking en stucwerk, 6.000 m² systeemplafonds – naast de genoemde Color-all (Special) en Pallas plafonds van Rockfon hebben we ook op de toiletruimten Rockfon CleanSpace gemonteerd – en circa 500 m² akoestische wandbeplating. We zijn er precies een jaar zoet mee geweest, maar het eindresultaat mag er zeer zeker zijn. We zijn er met recht trots op!”
Bouwpartners
Opdrachtgever: Rijk Zwaan, De Lier
Architect: RoosRos, Oud-Beijerland
Aannemer: De Vries en Verburg, Stolwijk
Fabrikant wanden: Siniat, Farmsum
Fabrikant plafonds: Rockfon, Roermond
Montage wanden en plafonds: Jaleco Totaal Projectafbouw, Nieuw-Lekkerland
Foto’s Lucas van der Wee