Hoog uittorenend boven het centrum van de Waalse stad Namen ligt op het Citadel Le Pavillon. Het futuristische gebouw oogt als een ruimtestation met een hoge koepel. Die koepel zorgde er mede voor dat de akoestiek door bezoekers als storend werd ervaren. De oplossing werd gevonden in een combinatie van Rockfon-producten, zowel op de wand als op het plafond.

Een lange gang voert naar een hoog atrium. In de gang hangen aan de muren kleurrijke werken. Ze vormen onderdeel van de installatie ‘The Creepers’ van de Franse kunstenaar Vivier Roubaud die nu in Brussel woont. Voor deze installatie heeft de Fransman drie printers gedemonteerd en weer in elkaar gezet. Ze hangen draaiend aan lange kabels aan het plafond. In plaats van geordende pagina’s af te drukken, spuwen ze in een continue stroom gekleurde tekens, letters en woordfragmenten uit. De tekeningen vervangen de al eerder opgehangen tekeningen of worden eraan toegevoegd. De muren van Le Pavillon worden zo omgetoverd tot een levend vlak, een explosie van kleur en woordfragmenten, precies volgens de functie van Le Pavillon als expositiecentrum om een brug te slaan tussen kunst, wetenschap, cultuur en technologie.

Wereldtentoonstelling Milaan

Oorspronkelijk had Le Pavillon een andere functie. Het gebouw werd ontworpen door de Naamse architect Patrick Génard die tegenwoordig in Barcelona woont. Hij ontwierp het gebouw voor het Belgische paviljoen op de wereldtentoonstelling die in 2015 in Milaan plaatsvond. “We hebben het Belgische paviljoen ontworpen als een lobbenstad”, geeft de architect als uitleg. “Als reactie op de verstikkende groei van steden biedt de lobbenstructuur ruimte voor de bouw van een aantal wijken, rondom de stadskern, waartussen groene vingers zijn aangelegd. Die wijken staan op zichzelf, maar zijn toch onderling verbonden. Die cirkelvormige structuur, die je terugvindt in steden als Berlijn en Kopenhagen, is ecologisch gezien de meest duurzame, omdat ze het verkeer beperkt, de energiestromen beter laat circuleren en de kosten drukt.”

Met zijn duurzaamheid en de energieprestaties werd dit ecogebouw op de wereldtentoonstelling als een sterk architectonisch symbool beschouwd én een van de meest succesvolle van de 53 paviljoens die voor de tentoonstelling in Milaan zijn ontworpen. Patrick ziet zijn architectuur ook als een ode aan de geschiedenis van België. De lange gangen doen denken aan de boerderijen in de Ardennen en de koepel is een knipoog naar de koninklijke serres van het in Brussel gelegen Laken.

Wederopbouw paviljoen

Om een zo gering mogelijke milieu-impact te hebben, moesten de nationale paviljoenen na de wereldtentoonstelling worden ontmanteld. Het gebouw of de materialen moesten worden hergebruikt. De stad Namen kocht het demonteerbare gebouw om op de Esplanade de la Citadelle in de hoofdstad van het Waals Gewest weer opgebouwd te worden. Deze wederopbouw startte begin 2019. Het beheer van Le Pavillon, zoals het futuristische gebouw ging heten, kwam in handen van KIKK, een vereniging zonder winstoogmerk die bestaat sinds 2011. De vereniging streeft ernaar om Namen een voortrekkersrol te geven in de creatieve en digitale sector. Sinds de oprichting heeft KIKK een internationaal festival voor creatieve en digitale culturen opgericht (het KIKK-Festival), evenals een protolab, medialab en creatieve hub. Deze verworvenheden zorgden er mede voor dat de architect het verzoek had dat KIKK het paviljoen ging gebruiken als locatie voor diverse tentoonstellingen en experimenten rond digitale culturen.

Akoestisch onderzoek

De nieuwe functie van het paviljoen als tentoonstellingsruimte stelde nieuwe eisen aan het gebouw. Bezoekers van exposities klaagden namelijk over de akoestiek, men vond die storend in de beleving van een expositie. Het Brusselse bedrijf ASM Acoustics werd ingeschakeld om een akoestisch onderzoek uit te voeren. “Uit het onderzoek bleek al snel dat er sprake was van veel galm in de ruimte”, vertelt Julien Sonneville. Hij is als architect van de stad Namen bij het project betrokken. “Het gebouw bestaat uit glas, beton en metaal. Allemaal materialen met zeer slechte akoestische eigenschappen. Omdat het gebouw multifunctioneel is – tentoonstellingen met digitale content inclusief geluid, een pop-up bar, conferentieruimte én het kan door derden worden afgehuurd – moeten er hoge akoestische eisen aan worden gesteld.”

Er werd een projectteam opgericht, bestaande uit het in Luik gevestigde Cabinet d’architects p.HD en het afbouwbedrijf Brion & Charlot uit Montignies-sur-Sambre. “We hebben diverse overleggen met alle betrokkenen gevoerd. Deze hebben geleid tot de ontwikkeling van effectieve oplossingen die zijn afgestemd op de specifieke indeling van de ruimtes. De belangrijkste oplossing betrof een combinatie van Rockfon-producten. Wij hebben ervaring met het toepassen van deze producten in projecten waarbij de akoestiek moet worden verbeterd. Vandaar dat wij het advies gaven om uitsluitend producten van Rockfon toe te passen”, vertelt Marc Chalot, directeur van Brion & Charlot.

Mooie esthetische uitstraling

In de gang naar het atrium heerst nu een aangename akoestiek, gerealiseerd door de toepassing van panelen tussen de houten spanten. “Wij hebben hier Rockfon Blanka Activity B geadviseerd”, vertelt Frédéric Mélotte, Area Sales Manager van Rockfon. “Door het matte, niet-legrichtinggebonden oppervlak wordt de installatietijd verkort. Bovendien zorgt de dikte van 40 mm voor een optimale geluidsabsorptie. De panelen zijn goed bestand tegen vuil en gewone slijtage, waardoor het product langer meegaat. De toepassing tussen de houten spanten aan één kant van de gang, biedt niet alleen een akoestische verbetering, maar heeft ook een mooie esthetische uitstraling.”

Aangekomen in het hoge atrium is het voor een leek zoeken naar welke oplossingen zijn gekozen voor het verbeteren van de akoestiek. “Wederom is gekozen voor een mooie esthetische oplossing. De zwarte Rockfon Canva wandpanelen vallen als het ware weg in de omgeving. Ze passen perfect bij de inrichting van de ruimte. Het zwart komt terug in de stalen onderkanten van de loopbruggen die de verschillende ruimtes op de eerste verdieping met elkaar verbinden. Aan de onderkant van de loopbruggen zijn Rockfon Color-all panelen in de kleur Charcoal met een B-kantafwerking gemonteerd”, aldus Frédéric.

Kroonluchters in plastic ballen

Staand in het atrium kan de bezoeker kiezen om de andere expositieruimten in te lopen, elk met een andere sfeer. In een donkere ruimte, waar de kleur zwart overheerst, liggen op een betonnen vloer zwarte zitzakken. Aan het plafond hangen plastic ballen met daarin opgesloten oude kroonluchters. ‘Opblaasbare ballen, kroonluchters met pegels, draaiende collector, vierentwintig volt’ heet de installatie van kunstenaar Vivier. De ballen bewegen tussen de zwarte stalen balken die van het plafond naar de vloer lopen. Tussen de balken zijn zwarte plafondpanelen zichtbaar. Frédéric: “Hier zijn Rockfon Color-all panelen in de kleur Charcoal met een B-kantafwerking toegepast. Deze panelen zijn tegen het bouwkundig plafond verlijmd. In een van de andere ruimtes zijn Rockfon Eclipse, kaderloze plafondeilanden, in dezelfde kleur toegepast. De steenwolranden zijn zichtbaar en zorgen in het geheel voor een industriële uitstraling.”

Als totaal contrast overheerst in een andere ruimte de kleur wit. Verspreid door de ruimte staan op de betonnen vloer een aantal stellages met zuurstofflessen onder een plexiglas compartiment waarin pistolen hangen. De cleane uitstraling van de ruimte wordt grotendeels verkregen door de toepassing van  Rockfon Blanka Activity B panelen.

Moderne producten

Stadsarchitect Julien is tevreden met de gekozen oplossingen. “Le Pavillon is een zeer modern gebouw, dat vraagt om moderne producten. We zochten ook naar producten die modulair zijn en dat is precies wat Rockfon bood met verschillende kleuren en verschillende formaten.”

Ook directeur Marc van het afbouwbedrijf is tevreden met het eindresultaat. “Nadat we de geadviseerde akoestische oplossingen hadden geïnstalleerd, is een nieuw akoestisch onderzoek uitgevoerd. Hieruit bleek dat aan de eisen werd voldaan. Belangrijker nog, de bezoekers ervaarden direct een verbetering van de akoestiek en dus van hun beleving tijdens de tentoonstelling van de Franse kunstenaar Vivier.”

Het behoeft geen verdere toelichting dat de Area Sales Manager van Rockfon ook tevreden is. Frédéric: “Het is een mooi project geweest in een zeer bijzonder gebouw. Voor ons is het natuurlijk fantastisch dat uiteindelijk volledig voor onze producten is gekozen. En dat het akoestisch onderzoek heeft uitgewezen dat de producten het gewenste effect hebben opgeleverd.”

Bouwpartners

Opdrachtgever: Stad Namen, Namen

Architect: Cabinet d’architects p.HD, Luik; Julien Sonneville namens de stad Namen

Fabrikant plafond- en wandpanelen: Rockfon, Roermond

Montage plafond- en wandpanelen: Brion & Charlot, Montignies-sur-Sambre

Fotografie Bart Gosselin Photography