Daar waar buurtbewoners jarenlang tegen een vervallen school aan moesten kijken, is nu een modern appartementencomplex verrezen. De Kleine Koppeling- zoals de eerste fase van het transformatieproject in Hengelo is genoemd – is speciaal voor starters ontwikkeld. En het heeft een primeur, want voor de eerste keer zijn bij een transformatieproject TOPIQ® Alpha plafondpanelen van Knauf toegepast.

“Je weet niet wat wij hier aantroffen”, verzucht Bert ten Brinke. Bert is als projectleider van Haafkes Bouwondernemers betrokken geweest bij de transformatie van de voormalige Hofstede MTS in Hengelo. Het gebouw, ontworpen door architectenbureau Veeze en Twijnstra, is een typisch voorbeeld uit de wederopbouwperiode. Het werd op 12 mei 1960 officieel geopend door de naamgever, inspecteur generaal Gerrit Hofstede. Hij had er in 1953 voor gezorgd dat Hengelo de eerste Uitgebreid Technische School (UTS) van Nederland kreeg: de ir. G. Hofstedeschool. De nieuwe school aan de Trijpstraat in Hengelo kreeg oorspronkelijk de naam Hofstede UTS, een opleiding die tussen de latere LTS en MTS inzat. Op de school volgden vijfhonderd jongens (vrouwelijke leerlingen waren er toen nog niet) theorie- en praktijklessen aan een van de drie afdelingen; bouwkunde, elektrotechniek en werktuigbouw. De leerlingen kwamen grotendeels van buiten Hengelo. Daarom kregen ze tussen de middag een warme maaltijd in de kantine boven de gymzaal. De transformatie hiervan zal in een volgende fase plaatsvinden, vertelt Bert.

Gevaarlijke situatie aangetroffen

Heel veel glas lag er toen de projectleider van Haafkes Bouwondernemers de eerste keren op het terrein van de voormalige MTS kwam. “Ik kwam hier nooit alleen, minimaal met zijn tweeën was voor ons de regel. Doordat vrijwel alle ruiten waren ingegooid, lag overal glas. Je moet er niet aan denken om verkeerd te stappen en vervolgens in het glas te vallen. Of je te bezeren aan een van de vele spuiten die hier her en der gevonden werden. Het was gevaarlijk”, schetst hij de situatie die hij met zijn collega’s aantrof.

Vanwege de vervallen staat van het gebouw, zou sloop en nieuwbouw voor de hand liggen. Paul Wolters, architect bij O-M-D Ruimte Pioniers uit Oldenzaal, dacht daar anders over. “Deze technische school uit de wederopbouwperiode heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van Hengelo als techniekstad. Dit historische belang en een uitvoerige bouwkundige analyse hebben ons doen besluiten het gebouw te transformeren in plaats van te slopen. Ons bureau heeft meerdere keren het ontwerp voor een transformatie gemaakt en we begrijpen als geen ander het belang van het behoud van dit soort gebouwen voor een stad.”

Kwaliteitsteam Hart van Zuid

De Kleine Koppeling is onderdeel van een groter stedenbouwkundig plan voor Hengelo: Hart van Zuid. Dit nieuwe stadsdeel groeit op de fundamenten van een rijke industriële geschiedenis. Denk aan de Koninklijke Machinefabriek van Charles Stork, de oude ketelmakerij en de smelterij van Dikkers. Voor de transformatie van Hofstede MTS voerde O-M-D Ruimte Pioniers intensief overleg met het kwaliteitsteam Hart van Zuid. “Dit overleg heeft geleid tot dit bijzondere woongebouw, de Kleine Koppeling”, vertelt Paul. “Alle architectonische kenmerken en de heldere structuur van het gebouw zijn gehandhaafd gebleven. De hoge plafonds geven een open en ruimtelijk effect, waardoor de appartementen een loftachtige uitstraling krijgen.”

Gebouw helemaal gestript

Projectleider Bert zit waar voorheen de fietsenstalling van de school was. Op een schoolbord aan de muur staat een aankondiging voor een welkomstborrel voor de bewoners. Ook staat er een waarschuwing op voor bezitters van een e-bike. ‘Let op! Fietsaccu’s worden gestolen’, staat op een ander deel van het bord te lezen. “Dit is het enig overgebleven deeltje van de oude MTS”, lacht Bert. “De rest is allemaal verloren gegaan toen we het gebouw helemaal hebben gestript. Per verdieping hebben we het opnieuw opgebouwd”, vertelt hij. Hij laat op zijn mobiele telefoon foto’s zien van de opbouw. Van een helemaal kale ruimte, de opbouw met metalen staanders en de fase nadat de gipsplaten zijn geplaatst.

Samen met Ard-Jan Frank van Frank Interieurbouw uit Groenlo geeft hij een rondleiding door het gebouw. Hij wijst op een stuk dichtgemetselde muur. “Daar zat voorheen de lift, op een andere plaats is een nieuwe lift geplaatst. En in die nis zat eerst een verwarmingsradiator. Met de nieuwe WTW-installatie in combinatie met stadswarmte was die overbodig”, aldus de projectleider. Ard-Jan wijst op de leidingschachten. “Die leverden voor ons de grootste uitdaging op. De schachtwanden lopen van beneden helemaal door tot het dak, in één lijn. Hier hebben we een voorzetwand toegepast”, aldus de directeur van het afbouwbedrijf.

In vroeg stadium om advies gevraagd

Haafkes Bouwondernemers kreeg het voorlopig ontwerp van O-M-D Ruimte Pioniers. “Het gebouw was losgekoppeld van de aula en het achterliggende gebouw. Aan ons de taak om het bestek op te stellen. Hiervoor hebben we in een vroeg stadium Knauf gevraagd een advies op te stellen”, aldus Bert.

Projectadviseur Martin Tichelaar van Knauf: “Het project is volledig geadviseerd en uitgevoerd onder het KnaufZeker-concept, dat maakt het extra bijzonder. We hebben hierbij goed gekeken naar het ontwerp en de gestelde prestatie-eisen op het gebied van akoestiek en brandwerendheid. Om alles vanuit een prestatiegarantie te kunnen borgen, hebben we diverse wand- en plafondsystemen in het advies opgenomen. In totaal is er ruim 25.000 m² aan gipsplaten gebruikt, waaronder A-platen, DF-platen, Fireboard-platen en Diamond Board-platen. Ook zijn Heratekta + houtwolcementplaten toegepast en Acoustifit glaswolisolatie van Knauf Insulation. Maar de toepassing van de TOPIQ® Alpha-plafondpanelen is het meest bijzonder. Deze zijn voor het eerst bij een dergelijk transformatieproject gemonteerd, een primeur dus.”

Succesvolle aanpak met KnaufZeker-concept 

Zoals bij veel transformatieprojecten bracht ook De Kleine Koppeling enkele uitdagingen met zich mee, stelt Martin. “Het bestaande gebouw moest worden aangepast aan de nieuwe functie als woongebouw. Dit hield in dat er rekening moest worden gehouden met complexe aansluitingen op bestaande gevels en een stalen dak. Hierbij speelden zowel de geluids- als de brandwerendheid een grote rol. Vanwege het KnaufZeker-concept hebben we deze uitdagingen succesvol kunnen aanpakken, aangezien we op basis van geteste en onderbouwde constructies kunnen adviseren. We hebben samen met Haafkes Bouwondernemers specifieke details en oplossingen ontwikkeld om aan de eisen te voldoen en dit te vertalen naar een praktijkgerichte aanpak.”

Projectleider Bert beaamt de goede samenwerking met Knauf om de uitdagingen aan te gaan. “De schachtwanden moesten dertig minuten brandwerend zijn, zo luidde een van de eisen”, geeft hij als voorbeeld. “Deze komen op de derde verdieping samen in een brandwerend plafond. Vanaf het eerste moment is dit met de brandweer Hengelo overlegd.” “En ook door de brandweer laten controleren. Per gemeente kunnen de eisen variëren, dat komt heel nauw”, valt Ard-Jan hem bij. “Per projectfase vond een controle plaats, ook door Knauf. Zo is wel vijf keer een adviseur op de bouw geweest en zijn regelmatig tussentijdse kwaliteitscontroles uitgevoerd.”

Prettig werken met lichte platen

In de trappenhuizen en in de gangen zijn de TOPIQ® Alpha-plafondpanelen toegepast. “Dat was voor onze jongens prettig werken”, zegt Ard-Jan direct. “Het zijn erg lichte platen en daardoor fijn te verwerken. Terwijl ze dus erg sterk zijn qua geluidsabsorptie. Ideaal dus. Sinds dit project heb ik ze al vaker voorgesteld en kunnen toepassen.”

Het werken volgens het KnaufZeker-concept was ook voor de aannemer uit Goor prettig, aldus Bert. “Het concept ontzorgt ons, je hebt iets om op terug te vallen. Het is ook prettig dat Knauf als partij zo vroeg in het project erbij betrokken is.” Dit was voor ons als leverancier een prettige werkwijze, stelt projectadviseur Martin. “Vooraf hebben we met het advies, inclusief diverse niet-standaard details specifiek voor dit project, al veel vragen weggenomen nog voordat er maar één plaat was verwerkt. De korte lijntjes met aannemer Haafkes Bouwondernemers leidden ertoe dat vanaf tekening tot oplevering de samenwerking zeer prettig verliep. Samen met het afbouwbedrijf hebben we in drieluik geregeld overleg gehad om met elkaar een gezamenlijk en goed resultaat te kunnen bereiken. De Kleine Koppeling is een schoolvoorbeeld van hoe transformatieprojecten succesvol kunnen worden uitgevoerd met de juiste expertise van architect, aannemer, leverancier en afbouwbedrijf en de samenwerking tussen die partijen. Het resultaat is een modern appartementencomplex dat voldoet aan alle eisen op het gebied van brandveiligheid, esthetiek en geluidsisolatie.” Dat laatste is uitvoerig getest, voegt Bert eraan toe. “We zijn met vlag en wimpel geslaagd voor de geluidstesten. De appartementen zijn onder Woningborg opgeleverd, de Stichting Woningborg heeft het daarom ook nog getest. Ook vanwege de ligging vrij dichtbij het spoor. Er zijn geen geluidslekken geconstateerd.”

Volgende fase in gebiedsontwikkeling

Architect Paul van O-M-D Ruimte Pioniers vertelt dat zijn bureau ook het ontwerp heeft gemaakt voor een volgende fase in de gebiedsontwikkeling in Hart van Zuid. “De overige aangrenzende bouwdelen van de voormalige MTS worden ook getransformeerd. Zo komen in de tweede fase op de plaats van de oude aula appartementen met kantoren bovenop een parkeerkelder. Daarna worden nieuwbouwappartementen gebouwd en verschijnt er naast muziekcentrum Metropool een hotel”, legt hij uit. “Wij zijn hier ook voorlopig nog niet weg”, vertelt Bert. “Bij fase 2 zijn wij ook betrokken. Naar alle waarschijnlijkheid ook met Knauf en Frank Interieurbouw, want wij werken zo veel mogelijk met vaste partners.”

Bouwpartners

Opdrachtgever: Musketeer Property, Goor

Architect: O-M-D Ruimte Pioniers, Oldenzaal

Aannemer: Haafkes Bouwondernemers, Goor

Fabrikant wanden en plafonds: Knauf, Utrecht

Montage wanden en plafonds: Frank Interieurbouw, Groenlo (in opdracht van Ter Woerds Afbouw, Neede)